Yavuz Turgul’un 1996 tarihli Eşkıya’sını bir kez izleyen onu unutmaz. Otuz beş yıl hapiste kalan Baran’ın (Şener Şen) köyüne döndüğünde köyünü baraj sularının altında bulması, sonra geçmişiyle hesaplaşmak için çıktığı İstanbul yolculuğu, filmi sıradan bir intikam hikâyesinden çok daha fazlasına dönüştürür. Mesele sadece kimin kimi aldattığı değil, zamanın insanı ve şehri nasıl değiştirdiğidir. Bu filmi sevmenizin asıl sebebi muhtemelen tam da bu: kahramanlık ile yorgunluğun, sertlik ile şefkatin aynı karede durabilmesi.
Aşağıdaki beş film, Eşkıya’nın bu tadını farklı açılardan sürdürüyor. Hiçbiri aynı hikâyeyi tekrar etmiyor, ama hepsinde o tanıdık melankoli, taşra ile büyük şehir gerilimi ya da geç kalmış bir hesaplaşma var.
Gönül Yarası, aynı yönetmenin sekiz yıl sonraki yanıtı
Yavuz Turgul, Eşkıya’dan sekiz yıl sonra yine Şener Şen ile çalıştı ve bu kez çok daha sakin, içe dönük bir hikâye anlattı. Emekli bir öğretmen olan Nazım, İstanbul’a döndüğünde taksi şoförlüğü yaparken bir pavyon şarkıcısı olan Dünya’yla (Meltem Cumbul) karşılaşır ve onu şiddet uygulayan eski kocasından korumaya çalışır. Eşkıya’daki sert, dışa dönük kahramanlık burada yerini yorgun bir babalık içgüdüsüne bırakır. Eğer sizi Eşkıya’da en çok etkileyen şey Şener Şen’in sakin ama kırılgan duruşuysa, bu film tam size göre.
Kabadayı, aynı kalemin İstanbul’a bakışı
Kabadayı’nın senaryosunu da Yavuz Turgul yazdı, yönetmenliğini ise Ömer Vargı üstlendi. Şener Şen, yıllar önce bıraktığı kabadayılığın tozunu silkip varlığından yeni haberdar olduğu oğlu Murat’ı (İsmail Hacıoğlu), onu tehdit eden mafya babası Devran’dan (Kenan İmirzalıoğlu) korumaya çalışan Ali Osman’ı canlandırıyor. Eşkıya’daki “eski değerlerin yeni dünyada yeri var mı” sorusu burada İstanbul’un göbeğinde, nostaljik ama acımasız bir şehir manzarasında yeniden sorulur. Fark şu: Eşkıya’da kahraman dışarıdan gelen bir yabancıdır, Kabadayı’da ise kendi şehrinde geçmişiyle yüzleşen biridir.
Vizontele, aynı hüznü komediyle yumuşatan film
Yılmaz Erdoğan ile Ömer Faruk Sorak’ın birlikte yönettiği Vizontele, 1970’lerin başında Türkiye’nin doğusundaki küçük bir kasabaya ilk televizyonun gelişini anlatır. Eşkıya’daki gibi taşra burada da hem sevgiyle hem eleştiriyle hatırlanır, ama bu kez hüzün kahkahaların arasına gizlenir. Kasabaya gelen televizyon, köyün alışılmış düzenini sarsarken eski ile yeninin, geleneksel ile modernin çatışmasını da beraberinde getirir; tıpkı Baran’ın otuz beş yıl sonra karşılaştığı değişmiş dünya gibi. Eşkıya’nın dramatik ağırlığından bir nefes almak isteyenler için doğru adres.
Babam ve Oğlum, kopan bir ailenin geç barışması
Çağan Irmak’ın yazıp yönettiği 2005 yapımı Babam ve Oğlum, 1980 darbesinin ardından annesini kaybeden küçük Deniz’in, babası Sadık (Fikret Kuşkan) ile birlikte hiç görmediği dedesi Hüseyin’in (Çetin Tekindor) Ege’deki çiftliğine gittiği yolculuğu anlatır. Eşkıya’daki gibi burada da bir kopuş, yıllarca süren bir sessizlik ve geç kalmış bir yüzleşme var. Fark, Eşkıya’nın sertliğinin yerini burada çocukluğun masumiyetinin alması. Film, 2006 Uluslararası İstanbul Film Festivali’nde en iyi film seçilirken Fikret Kuşkan en iyi erkek oyuncu ödülünü kazandı.
Hangisinden başlamalı
Eğer Eşkıya’yı Yavuz Turgul’un kalemi ve Şener Şen’in oyunculuğu için sevdiyseniz, doğrudan Gönül Yarası’na geçin; aynı ekibin daha olgun, daha içe dönük bir çalışması. Taşra ile büyük şehir arasındaki gerilimi ve nostaljiyi önemsiyorsanız Vizontele daha hafif ama aynı derecede dokunaklı bir deneyim sunar. Kabadayı, Eşkıya’nın sert ve melankolik tarafını İstanbul’un güncel sokaklarına taşıyan en doğrudan devam niteliğinde. Babam ve Oğlum ise hikâyenin duygusal ağırlık merkezini aileye, özellikle de baba oğul ilişkisine kaydırmak isteyenler için en iyi seçim. Hangisiyle başlarsanız başlayın, hepsinde Eşkıya’yı unutulmaz kılan o aynı şey var: zamanın insanları nasıl değiştirdiğini, ama bazı bağların buna rağmen nasıl dayandığını anlatan bir bakış.
Kaynaklar
- Eşkıya (film) - Vikipedi
- Lovelorn (Gönül Yarası) - Wikipedia
- Kabadayı (film) - Vikipedi
- Vizontele - Wikipedia
- Babam ve Oğlum - Vikipedi
- Babam ve Oğlum filmi konusu ve ödülleri - Cumhuriyet
- Yavuz Turgul - Wikipedia
Afiş verileri TMDB'den alınmıştır. Bu ürün TMDB tarafından onaylanmamış veya sertifikalandırılmamıştır. Afiş, kapak ve fragmanların telif hakkı ilgili hak sahiplerine aittir.
Sık sorulan sorular
Eşkıya filmini kim yönetti, konusu nedir?
Eşkıya, Yavuz Turgul'un yazıp yönettiği 1996 yapımı bir filmdir ve otuz beş yıl hapiste kalan bir eşkıyanın köyüne dönüşünü, ardından İstanbul'a uzanan hesaplaşma yolculuğunu anlatır.
Eşkıya'dan sonra hangi Türk filmi izlenmeli?
Eşkıya'nın atmosferine en yakın adım, aynı yönetmen Yavuz Turgul'un imzasını taşıyan ve yine Şener Şen'in oynadığı Gönül Yarası'dır.
Kabadayı filmi Eşkıya ile neden karşılaştırılır?
Kabadayı, senaryosunu yine Yavuz Turgul'un yazdığı bir film olduğu için Eşkıya'daki aynı yaşlanan kahraman, sadakat ve geçmişle yüzleşme temalarını İstanbul'un gece hayatında sürdürür.
Vizontele, Eşkıya sevenlere neden önerilir?
Vizontele, Eşkıya gibi taşrayı ve zamanın değiştirdiği bir topluluğu anlatır, ama hüznü komediyle yumuşatan daha sıcak bir ton kullanır.
Babam ve Oğlum filmi Eşkıya'nın hangi yönünü taşır?
Babam ve Oğlum da Eşkıya gibi bir baba oğul, bir aile kopuşu ve geç kalmış bir barışma hikâyesini merkeze alır.
