Moonlight (2016) filminin afişi
Moonlight (2016) Film · Kaynak: TMDB

2010’lar, Hollywood’un büyük bütçeli film evrenlerine kilitlendiği bir dönemde, küçük bütçeli ve yazar imzalı filmlerin de kendine sağlam bir izleyici kitlesi bulduğu yıllar oldu. Bu değişimin merkezinde, 2012’de kurulan A24 gibi dağıtım şirketleri ile dijital pazarlamanın gücünü keşfeden bağımsız yapımcılar vardı. Aşağıda bu dönüşümü somut filmler ve isimler üzerinden ele alıyoruz.

2010’larda bağımsız sinemayı öne çıkaran asıl neden neydi?

Dijital kamera teknolojisinin ucuzlaması, düşük bütçeli filmlerin görsel kalitesini stüdyo yapımlarına yaklaştırdı. Bunun yanında A24 gibi şirketler, bu filmleri dijital pazarlama ve hedefli kampanyalarla ödül sezonuna ve geniş salonlara taşıma konusunda ustalaştı. Bir yönetmenin milyonlarca dolarlık bütçe olmadan da ulusal bir izleyici kitlesine ulaşabilmesi, bu dönemde mümkün hale geldi.

A24 kimdir ve neden bu dönemde önemlidir?

A24, New York merkezli, 2012’de Daniel Katz, David Fenkel ve John Hodges tarafından kurulan bağımsız bir film ve televizyon yapım ve dağıtım şirketidir. Şirket ilk yıllarında yalnızca dağıtımcı olarak çalıştı; Spring Breakers, Ex Machina, Room ve The Witch gibi farklı tür ve tonlardaki filmlerin dağıtımını üstlendi. Bu filmlerin hepsi aynı cesur, yazar odaklı yaklaşımı paylaşıyordu. A24’ün adı kısa sürede kalite garantisi gibi algılanan bir marka haline geldi; şirketin çalışanları ve gözlemciler bu konumu, zaman zaman 1990’ların Miramax’ine benzetiyor.

Moonlight neden 2010’ların dönüm noktası sayılıyor?

Barry Jenkins’in yönettiği Moonlight, Miami’nin Liberty City semtinde geçen, ana karakter Chiron’u çocukluk, ergenlik ve yetişkinlik olmak üzere üç perdede anlatan bir olgunlaşma filmidir. Film, 2017’de düzenlenen 89. Akademi Ödülleri’nde Best Picture dahil sekiz dalda aday gösterildi ve Best Picture, Mahershala Ali için en iyi yardımcı erkek oyuncu ve en iyi uyarlama senaryo ödüllerini kazandı. Ödül töreninde yaşanan zarf karışıklığı, filmin La La Land’in ardından ilan edilmesiyle hafızalara kazındı ve bu an, bağımsız bir A24 yapımının ana akım sinemanın en büyük gecesinde galip gelebileceğini gösterdi. Moonlight’ın yaklaşık 1,5 milyon dolarlık bütçesiyle elde ettiği bu başarı, sonraki yıllarda daha fazla yapımcının küçük bütçeli projelere cesaret etmesine zemin hazırladı.

Bu dönemin diğer önemli yönetmenleri kimler?

Greta Gerwig, kendi senaryosunu yazıp yönettiği Lady Bird ile bir ergenin annesiyle ilişkisini ve Sacramento’dan kaçış hayalini anlattı. Ari Aster, Hereditary ile aile travmasını korku türünün diliyle birleştirip A24’ün tür sinemasındaki gücünü kanıtladı. Safdie kardeşler ise Uncut Gems’te Adam Sandler’ı alışıldık komedi rolünden çıkarıp New York’un elmas bölgesinde geçen gerilimli bir karakter draması içine yerleştirdi. Bu isimlerin ortak noktası, stüdyo notlarından bağımsız, kendi vizyonlarını sonuna kadar koruyabilmeleriydi.

2010’ların bağımsız sinemasına nereden başlanmalı?

Moonlight ile başlamak mantıklı bir giriş noktası, çünkü hem dönemin estetik dilini hem de ödül sezonundaki etkisini gösteriyor. Ardından Lady Bird’le aile içi dramın daha sıcak ve otobiyografik bir yüzünü, Hereditary’yle de A24’ün korku filmine getirdiği ciddiyeti görmek mümkün. Bu üçlü, dönemin hem dramatik hem tür sineması yönündeki genişliğini özetliyor.

Bu filmleri izlemek için belirli bir sıra gerekir mi?

Hayır, bu filmlerin aralarında bir anlatı bağı yok, her biri bağımsız bir yapım. Yine de kronolojik izlemek isteyenler Ex Machina ve Room’un bulunduğu 2014-2015 dönemiyle başlayıp Moonlight’a, oradan Lady Bird ve Hereditary’ye ilerleyebilir. Bu sıralama, A24’ün saf dağıtımcılıktan yapımcılığa geçişini de izlemiş olur.

Sonuç

2010’lar, bağımsız sinemanın marjinden çıkıp ödül sezonunun ve popüler kültürün merkezine taşındığı bir on yıl oldu. Bunu tek bir stüdyonun ya da yönetmenin başarısı olarak görmek yanıltıcı olur; asıl değişim, küçük bütçeli filmlerin doğru dağıtım ve pazarlama stratejileriyle geniş kitlelere ulaşabileceğinin kanıtlanmasıydı. Moonlight’tan Hereditary’ye uzanan bu filmler, bugün hâlâ dönemin ruhunu en iyi anlatan yapımlar arasında.

Kaynaklar

Afiş verileri TMDB'den alınmıştır. Bu ürün TMDB tarafından onaylanmamış veya sertifikalandırılmamıştır. Afiş, kapak ve fragmanların telif hakkı ilgili hak sahiplerine aittir.

Sık sorulan sorular

2010'larda bağımsız sinemayı öne çıkaran asıl neden neydi?

Dijital çekim maliyetlerinin düşmesi ve A24 gibi şirketlerin düşük bütçeli filmleri etkili pazarlama kampanyalarıyla geniş kitlelere ulaştırması, yönetmenlerin stüdyo baskısı olmadan özgün hikâyeler anlatmasını kolaylaştırdı.

A24 kimdir ve neden bu dönemde önemlidir?

A24, 2012'de Daniel Katz, David Fenkel ve John Hodges tarafından kurulan New York merkezli bağımsız bir yapım ve dağıtım şirketidir; kısa sürede Ex Machina, Moonlight ve Lady Bird gibi filmlerle dönemin en belirleyici markası haline geldi.

Moonlight neden 2010'ların dönüm noktası sayılıyor?

Barry Jenkins'in yönettiği film, 2017'de 89. Akademi Ödülleri'nde Best Picture dahil üç ödül kazanarak düşük bütçeli bir A24 yapımının ana akım ödül sezonunu domine edebileceğini gösterdi.

Bu dönemin diğer önemli yönetmenleri kimler?

Greta Gerwig (Lady Bird), Ari Aster (Hereditary) ve Safdie kardeşler (Uncut Gems), A24 çatısı altında kendi anlatım dillerini geniş kitlelere taşıyan yönetmenler arasında sayılabilir.

2010'ların bağımsız sinemasına nereden başlanmalı?

Moonlight ile başlayıp Lady Bird ve Hereditary'yi izlemek, dönemin hem dramatik hem de tür sineması yönündeki çeşitliliğini görmek için makul bir sıra oluşturur.